wtorek, 01 marca 2011
Słowniczek modystki cz.4

Chapeau de parement (fr.) – aksamitny kapelusz na filcowym stelażu z wysoką główką, z metalową ozdobą na szczycie, na rozwiniętych brzegach wykończony futerkiem. W latach 1430 – 1440 noszony w modzie dworskiej. Występuje w polskich zabytkach.

Chaperon – niem. Schaperun, Gugel – kaptur szyty z fantazyjnie wycinanego sukna, noszony w  XIII – XVI wieku.

Fot. Chaperon. wyk. Agnieszka Mazur

Cornette – (fr.) długi ogon stanowiący zakończenie średniowiecznego, sukiennego kaptura.

Fot. Kaptur z sługim ogonem. Wykonała Agnieszka Mazur

Crinale – wieniec

Cyjara – cyjaris – tiara

Cyp – (niem. Zipf, Zipfel – spiczasty) – w XV wieku ozdobny kutas u kaptra, frędzla, także cały kaptur.

Czako (giwer) – od XVI w. w nadwornym ubiorze węgierskim nakrycie głowy o podniesionym i przylegającym do główki  rondzie z wycięciem z lewej na prawa stronę. Później wojskowe nakrycie głowy w kształcie ściętego stożka ( początkowo szerszego u góry, od poł. XIX wieku węższego z małym denkiem) z filcu lub skóry obciągniętej suknem; czako oficerskie  ozdobiono kitą i pomponami.

Fot. Czako Ksiecia Józefa Poniatowskiego.

Czapica –infuła, mitra.

Czapnik – rzemieślnik wykonujący zwykle filcowe czapki W cechach polskich od XIV wieku.

Czember – (persk) w XVII wieku chustka na głowę.

Czepiennik – od XVI w. rzemieślnik wykonujący czepce.

Czimet –kwef

Czub – czup, czubek, fontanges – 1) stercząca fryzura określana jako tatarska, a w XVIII wieku jako a la Titus Caracalla; 2) wysoka ozdoba z piór lub włosia na nakryciu głowy, pióropusz, kita,  strojny czepek ze sterczącą ozdobą; 3)czepiec damski zdobiony ustawionymi w trzech rzędach koronkami, noszony na wysokiej fryzurze, głównie w latach 1680 – 1715 na wzór paryskiego fontanges.

Fot. Barokowy czub - fryzura sarmaty. Portret trumienny Stanisława Woyszy XVII w.

Fot. Damski czub - czepek na modę francuską z końca XVII wieku. Polski barokowy portret trumieny.

Daszek – nakrycie głowy w kształcie kołpaka używane w XVI wieku.

Domino – włoski kaptur z krótką narzutką noszony w średniowieczu przez księży

Dormeszka – dormes, fr. dormeusse – czepek nocny, ocieplany, zdobiony koronkami, wstążkami, noszony w XVIII wieku.

 

Rys. Francuska dormeszka

Duet – duecik, duli et, dułat, fr. – cieplejsze nakrycie głowy noszone w końcu XVII i w XVIII wieku, często nakładane na kornet, szyte z tkanin wełnianych, półwełnianych lub jedwabnych, obszywane koronkami, często watowane.

Dziuła – w XV wieku kaptur lub kapuza sukienna albo filcowa, noszona jako ochrona przed deszczem.

Źródło: Irena Turnau, Słownik ubiorów, Wydawnictwo Naukowe Semper: 1999 r.