wtorek, 29 grudnia 2009
Ubiór starożytnego Rzymu cz. IV

STRÓJ WOJSKOWY:

FEMORALIA – spodnie noszone pod spód

Pasy, które noszono – służyły do przyczepiania szerokich rzemieni, w ten sposób tworzył się rodzaj spódniczki

Spodnia tunika

Na wierzch jeden z wielu płaszczy np. lacerna, pallium, paenula

Fot. Żołnierze okresu republiki.

Hełm: miał dzwon, nakarczek, ruchoma lub stałą wizurę albo policzki i nosal, na dzwonie charakterystyczny pióropusz

Nagolenice – metalowe ochraniacze na kolana i goleń

 

Pancerze:

- Wykonane z poziomych, skórzanych pasów zszytych rzemieniami

- Wykonane z mosiężnych blach

- Zbroja – zakładająca się z napierśnika i naplecznika

 

- Zbroja folgowa, zwana segmentowaną – LORICA SEGMENTATA – Pancerz składał się z metalowych (żelazo lub brąz) płytek pokrywających klatkę piersiową, ramiona i plecy oraz z 4 do 7 skórzanych pasów. Poszczególne płyty utrzymywał razem od wewnątrz skórzany rzemień. Zarówno z przodu jak i z tyłu, zapinano metalowe pasy.

Lorica hamata była to zbroja łańcuszkowa. Złożona z wielu łańcuszków połączonych ze sobą, przypominała kolczugę. Wynaleziona została prawdopodobnie przez celtów około VII wieku p.n.e. W IV wieku p.n.e. zaadoptowana została przez Rzymian - Kolczuga – składała się z małych kółek

Miecz - GLADIUS

Tarcza owalna lub prostokątna

 

Linki do stron opisujących dokładnie uzbrojenie legionisty rzymskiego:

http://www.romanum.historicus.pl/uzbrojenie_legionisty_rzymskiego.html

http://www.romanum.historicus.pl/wojsko_rzymskie_okresu_cesarstwa.html

http://www.histurion.pl/strona/baza/art/armia_rzymska_po_reformach_mariusza_i_cezara/1.html

 

Gladiatorzy:

http://www.histurion.pl/strona/baza/art/armia_rzymska_po_reformach_mariusza_i_cezara/1.html

http://www.histurion.pl/strona/baza/art/gladiatorzy/0.html

http://pl.wikipedia.org/wiki/Gladiator

Ubiór starożytnego Rzymu cz. III

Ubiory Kobiece

 

Ubiór spodni:

Opaska na biust STROPHIUM i opaska na biodra SUBLIGACULUM

SUBUCULLA - prosta tunika

Ubiór wierzchni:

EXTERIODUM – noszona razem z subucullą

STOLA, STOLE – rodzaj długiej tuniki, sukni noszonej przez bogate Rzymianki; zszyta lub spinana na ramionach agrafami, przewiązana jednym pasem pod biustem, drugim szerokim przy biodrach. Noszony przez mężatki.

W starożytnym Rzymie w okresie republiki nosiły ją starsze kobiety-matrony (strój oficjalny i zaszczytny). W późniejszych wiekach (III w.) zastąpiona przez togę i dalmatykę. Stola ozdobiona purpurowym haftem nosiła nazwę stola insita. Stolę noszono na tunice, pod płaszczem

 

CYCLAS – elegancka suknia noszona przez rzymianki

TALARIS – dekoracyjna jedwabna suknia, z długim trenem plisowanym, ozdobionym złotymi frędzlami

SUPPARUM – szal zakładany na tuniki, płócienny, nie jedwabny jak większość

PALLA – odpowiednik męskiego płaszcza pallium, która wygląda jak himation. Wierzchnie okrycie kobiece, mające kształt dużego płata tkaniny. Pallę wkładano na stolę i owijano nią ramiona i plecy, a niekiedy także głowę.

ALICULA – krótka pelerynka okrywająca ramiona

 

We wczesnym Rzymie, togę nosiły również kobiety, niemal identyczną jak męska. Jeśli wierzyć Liwiuszowi, Król Numa Pompiliusz pragnął uczynić wszystkie Rzymianki westalkami, nakazując im aby nosiły długie szaty, szczelnie zakrywające nie tylko ich piersi, ale i twarze. Z czasem zarysowały się pewne różnice w ubiorze obydwóch płci.

-Togę nosiły jedynie prostytutki (toga muliebris), podczas gdy pozostałe obywatelki ubierały tunice.

-Od okresu wczesnej republiki kobiety nosiły pelerynę, przykrywająca ramiona (ricinium), którą za cesarstwa wyparła palla - długi pas materiału narzucany na suknię. Szata, dostępna dla wszystkich kobiet, rozróżniała status prawny niewiasty poprzez sposób jej zakładania. Obywatelki przerzucały jeden koniec materiału przez lewę ramię, okrywały nim plecy i prowadząc do przodu pod prawym ramieniem, zarzucały drugi koniec ponownie przez lewę ramię. Pozostałe kobiety odrzucały część materiału z góry, tak, że z przodu i z tyłu tworzyła się "odrzutka", którą spinały agrafkami. Ricinium używano jedynie do uroczystości religijnych. .

Dodatki:

-Kobiety przed słońcem chroniły się pod kopułą parasola (umbrella, umbraculum).

-Wachlarze

- Jedwabne chusteczki

Biżuteria:

Diadem, kolczyki, naszyjniki, amulety.

Bransolety - naramienniki

Pierścienie

 

Fryzury:

 

poniedziałek, 28 grudnia 2009
Ubiór starożytnego Rzymu cz. II

Rzymskie ubiory męskie:

Ubiór spodni

Subligaculum – przepaska biodrowa. Pas tkaniny z lnu przewiązany w pasie, jego celem była ochrona bioder. Generalnie noszono pod spodem, ale np. atleci nosili to samodzielnie.

 

Femoralia – dość wąskie i krótkie spodenki noszone najpierw przez wojska, a potem noszone przez cesarza i zwykłych ludzi; Były szyte i wykonane  z lnu

Tuniki:

Dalmatyka: - miała szerokie rekawy z jednego kawałka

Subukula – Prosta tunika bez rekawów, albo z bardzo krótkimi rękawami

Okrycia wierzchnie dla klas średnich:

SYNTHESIS – szata do posiłków. Była szeroka i miała zszyte boki. Nie miała rękawów. Synthesis to strój elegancki, noszony jedynie podczas przyjęć, albo w czasie Saturnaliów, najczęściej w kolorze czerwonym lub zielonym.

PALLIUM – Typowy płaszcz wzorowany na greckim himationie. Różnił się tkaniną, która w Rzymie była bardziej zdobna i droższa.

PAENULA – Peleryna wycięta z koła, wkładana przez głowę, miała kaptur i charakterystyczny okrągły dół, czyli płaszcz z kapturem nakładany przez głowę, służył ochroną w czasie podróży. Paenule wytwarzano bądź ze skóry (paenula scortae) lub też z bardzo ciężkiego filcu (paenula gausapina). Szaty tej używały także kobiety.

LACERNA – rodzaj drapowanego płaszcza zakładanego na togę, prawdopodobnie  z kapturem (kaptur mógł ale nie musiał być) Lacerna to początkowo żołnierskie okrycie, od czasów cesarstwa stała się stała się okryciem cywilnym. Jej wygląd uzależniony był od statusu majątkowego obywatela. U bogaczy mieniła się kolorami, podczas gdy wieśniacy mieli do wyboru jedynie szarą.

SAGUM – drapowany na lewym ramieniu, zapinany na prawym ramieniu, był celtyckiego pochodzenia. Po podbiciu Galii przez Cesarstwo Rzymskie sagum był jednym z głównych towarów eksportowych Galii. Płaszcz rozpowszechniony został w całym cesarstwie tak mocno, że rzemieślnika zajmującego się produkcją tkanin nazywano po łacinie sagarius.

Ubrania klas ubogich:

-Zimą Rzymianie owijali się szerokim okryciem (lena), podczas gdy robotnikom służył do tego szeroki płaszcz (sagum), spinany agrafą (fibulae). Po ćwiczeniach gimnastycznych, obwijano się z kolei ciepłym, szerokim kocem (endromis).

- Schyłek Republiki, wprowadził drobną rewolucję w ubiorze. Coraz częściej zamiast togi, zakładano płaszcz (lacerna) albo lekką szatę (synthesis).

-Dla ochrony przed deszczem zakładano płaszcz ozdobiony dużym kapturem (cucullus, zwany również bardocullus, birrus czy caracalla). Od nazwy tego okrycia, został utworzony przydomek dla cesarza Karakalli.

-Postępująca degradacja obyczajów, zmusiła cesarzy do podjęcia kroków zaradczych. Już August, nakazywał obywatelom, aby na zebrania zakładali jedynie togi. Domicjan, nakazał by togi zakładano również do teatru, a Kommodus zażyczył sobie, aby w togach przybywano na przedstawienia w amfiteatrze.

Nakrycia głowy:

GALERUS – zwykła obcisła czapka

PETASOS – damski i męski kapelusz z szerokim rondem pochodzenia greckiego.

PILEUS – męska czapka w formie stożkowej z filcu, noszona raczej przez ubogich

CUCULUS – kaptur jako nakrycie głowy noszony bez płaszcza

Obuwie:

Rzymianie i Rzymianki nosili zazwyczaj sandały obwiązywane rzemykiem wokół kostki.

- Calcei, calceus - był standardowym obuwiem wyjściowym i wraz z togą stanowił strój narodowy. Wyróżniano dwa rodzaje calcei.

-Calceus patricius, wykonany z czerwonej skóry, wysoką podeszwą, zamknięty z tyłu pasem skóry, z przodu miał nacięcia, przez które przewiązywano rzemyki do sznurowania. Tego typu obuwia używali królowie, konsulowie i triumfatorzy.

-Drugi typ calcei to calceus senatorius - wykonany z czarnej skóry i z przodu zakończony klamrą z kości słoniowej (lunula) w kształcie półksiężyca.

-W odróżnieniu od wyjściowych calcei, sandały (soleae, sandalia) były obuwiem domowym. Za wielki występek uchodziło ujrzenie Rzymianina, który udając się na bankiet, przechadzał się w sandałach. Dlatego też zamożni obywatele, na przyjęcia udawali się z niewolnikami, którzy nosili sandały, aby tam móc spokojnie zmienić okrycie stopy.

 

- W użyciu były jeszcze skórzane pantofle (crepidae) przytrzymywane rzemykami przewiązywanymi przez dziurki.

-Militarnym obuwiem była caliga (caligae), którą w młodości chętnie nosił cesarz Kaligula, stąd tez wziął się jego przydomek. Miały grubą podeszwę i sięgały do kostki, były wiązane zemykami i miały odkryte palce.

- Aktorzy nosili natomiast pantofle (socci).

- Niewolnicy i chłopi nosili drewniaki o grubej podeszwie (sculponea), albo owijali nogi jedynie skrawkiem grubej skóry (pero).

 

Ubiory starożytnego Rzymu cz I

Ubiór meski Rzymian składał się z tuniki i wierzchniego okrycia - togi.

Tunika - odpowiadała greckiemu chitonowi, tunika obywatela miała kolor białej lub kremowej naturalnej wełny. Senatorzy i ekwici zakładali tuniki ozdobiona pasami (clavus).

Dla najbiedniejszych, niewolników i dzieci tunika stanowiła jedyne okrycie. Tunika noszona przez plebs, rzemieślników, kupców i wyrobników często nie miała rękawów. Z reguły była przepasana sznurem, często sczepiona tylko na jednym ramieniu, była okryciem tanim i praktycznym (dwie części materiału zszyte po bokach i na ramionach z otworem na głowę).

Tunikę noszono przede wszystkim w domu, natomiast każde wyjście na ulice, wymagało dodatkowej szaty - togi.

TUNIKA ANGUSTICLAVIA – tunika ekwity i klas wyższych.  Posiada dwa purpurowe wąskie paski – (angustus clavus) z tyłu i z przodu o szerokości ok. 4cm

 

TUNICA LATICLAVIA tunika senatorska z jednym szerokim pasem – (latus clavi), szerokości ok. 8cm. Senatorzy nosili tuniki nieco dłuższe i nieprzepasane.

 

TUNICA PALMATA - tunika, z wyhaftowanymi liśćmi palmy była zastrzeżona dla triumfatora i noszona wraz z togą picta. Była purpurowa

COLOBIUM tunika bez rękawów.

TUNIKA Z RĘKAWAMI przejęta ze Wschodu, poczatkowo rękawy siegały do połowy ramion.

 

TUNICA MANICATA -Tunika z długimi rękawami- W III w. n.e. Rzymianie rozpoczęli stosowanie tuniki z długimi rękawami. Założenie takiej szaty przed tym okresem, uznawano za przejaw zniewieściałości. Tunika z długimi obcisłymi rekawami była ulubionym strojem Juliusza Cezara

TUNICA TALARIS – bardzo długa, z długimi rekawami, zakładanie takiej tuniki uważano za przejaw zniewieściałości.

DALMATYKA, DALMATICA - Bogatsza forma tuniki, z szerokimi rękawami z jednego kawałka; powstała w okresie późnego cesarstwa, była ona wełniana, płócienna lub lniana.

TUNICA INTERIOR, SUBUCULA -Zazwyczaj noszono jedną tunikę, ale już od III w. p.n.e. zaczęto zakładać drugą, która odpowiadała naszej koszuli. Nie miała rękawów albo bardzo krótkie rękawy.

 

Togę wykonywano z białego, wełnianego materiału, o szerokości ok. 2,70-3 m i długości 5-6 m.

Założenie togi było czynnością trudną, by nie powiedzieć uciążliwą. Pas materiału składano wzdłuż, narzucano jeden kraniec na lewe ramię, nakładano togę na plecy, a drugi koniec przeprowadzano pod prawym ramieniem i od przodu ponownie zarzucano na lewe ramię. Aby sobie ulżyć, bogatsi obywatele, do tego celu mieli specjalnego niewolnika, nazywanego vestiplicus.

TOGA EXIGUA - Najwcześniejsza toga, datowana jest na okres późnej republiki. Była stosunkowo prosta W okresie złotego wieku, toga została wzbogacona o sinus (używane jako kieszeń na różnego rodzaju drobiazgi) i umbo (kaptur zakładany podczas uroczystości religijnych, ludzi sprawujących funkcje religijne, nazywano capite velato (noszący kaptur)). Toga była oznaką przynależności do określonej klasy społecznej. Stanowiła coś w rodzaju wizualnego dowodu osobistego.

 

TOGA PURA (czysta) lub TOGA VIRILIS, TOGA LIBERA(męska) – zwyczajny ubiór rzymskiego obywatela podczas oficjalnych czynności oraz wypoczynku (odkładana przy pracy fizycznej) Wykonana z prostego sukna, wełny o zabarwieniu kremowobiałym, była ok. 15 cm krótsza odm innych typów togi.

TOGA PRAETEXTA (obramowana) przysługiwała urzędnikom(konsulom, pretorom, cenzorom, dyktatorom), a także chłopcom do lat 15 lub 16 ( w tym wieku chłopiec był uroczyście odziewany w  togę virilis) Cechą charakterystyczną togi praetexta był szlak purpurowy szerokości 5-8 cm, początkowo umieszczony wzdłuż dolnej zaokrąglonej krawędzi, potem wzdłuż brzegu sinusu.

TOGA CANDIDA (śnieżnobiała) z sukna bielonego, bez szlaku, noszona przez obywateli ubiegających się o urządnpubliczny (stad nazwa kandydat)

TOGA PULLA (ciemna) z sukna ciemnoszarego, brunatnego lub nawet czarnego była znakiem żałoby, zaklął dana także podczas kryzysu politycznego. Jednakże w tej materii przewidziano wyjątki dla przedstawicieli wyższych stanów społecznych, którzy ubierali toga praetexta.

TOGA PICTA (malowana) początkowo własność państwa, noszona w dniu triumfu przez zwycięskiego wodza, potem stała się oficjalnym ubiorem cesarzy i ich prywatna własnością. Była purpurowa (toga purpurea), haftowana we wzory złotą nicią.

 

TOGA TRABEA (belkowana w poziome pasy, przysługiwałą pierwotnie królom – pasy białe i purpurowe; potem wieszczkom- agurom – pasy purpurowe i szkarłatne).

TOGA PURPUREA W całości purpurowe togi wkładali także obywatele poświęcający swe życie bogom – samobójstwo rytualne.

 

niedziela, 13 grudnia 2009
Ubiory Sumeryjskie

Sumerowie to lud, który pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację w dolnej Mezopotamii. Sztuka sumeryjska odddziałuje dziś na teren dzisiejszego Iraku, północnej Syrii, południowo - wschodniej Turcjii i południowo - zachodniego Iranu.

Jak ubierali się Sumerowie? Około III - II tys. p.n.e. zakładano KAUNAKES - kosmatą skóre kozła zakładaną włosem na zewnątrz. Około 2700 p.n.e. pojawiły się spódnice i suknie imitujące kozią sierść.

 

Alabastrowy posążek Ebihila, intendenta króla Mari, pochodzi z 2400 p.n.e. Ebihil ubrany jest w przepaskę - spódnice kaunakes. Fryzowana broda ebihila mogła być sztuczna.

Wapienna płytka wotywna króla Urnasze, znaleziona w Girsu (Luwr, Paryż)

piątek, 11 grudnia 2009
Ubiory epoki brązu

W epoce brązu tkaniny były już rozpowszechnione. Przyczynił się do tego postęp w technice tkackiej – do  poziomo umocowanej żerdki drewnianej przywiązywano nitki, obciążone na końcach, w celu naprężenia nitek. Wielkim postępem było wynalezienie ramy tkackiej, na której naciągano osnowę – nić długości tkaniny . Pierwotnie przeplatano włókna bez żadnych pomocniczych przyrządów.

Tkano małe kawałki, które następnie zszywano. Dopiero w epoce brązu zaczęto kroić tkanine z większych kawałków.

Tkaniny barwiono naturalnymi barwnikami. Stosowano kolory: niebieski (olcha karłowata, jagody bzu, urzet barwierski), czerwony (marzanna), liliowy( czarne jagody), żółty (rezeda), żółtopomarańczowy (kocanka piaskowa). Natrafiono na barwniki: fioletowy, brązowy, zielony. W późniejszych okresach stosowano prążkowane tkaniny – wełniane. Barwniki były nietrwałe, po pewnym czasie utleniały się a kolor tracił na intensywności. Tkaniny zdobiono za pomocą broszowania – dodając w niektórych miejscach dodatkową nic wątku innego koloru.

Pozostałości z epoki brązu z Egted z terenów Danii. Na strój kobiecy składają się: spódnica ze sznurków, zamocowanych w talii paskiem z okrągłą metalową tarczą. Wełniany kaftan z rękawami zszyty z jednego kawałka tkaniny.

 

 

Wełniany kaftan pochodzi z Borum w Danii. Datowany na wczesna epokę brązu. Pas z chwastem i krótka spódnica, z której zachowały się jedynie resztki.

 

Ubiory z terenów o zimnym klimacie wykonywane były z futer, często zdobionych haftami lub muszlami.

 

Na stopy zakładano buty ze splecionych sznurków.

 

Niektóre buty przypominały indiańskie mokasyny i były wykonane ze skóry.

Biżuteria wykoywana ze znalezionych kamieni oraz z brązu.