Cylinder - Czarny cylinder jest kapeluszem najbardziej formalnym. Legenda głosi, że gdy w 1797 roku londyński kapelusznik John Hetherington pierwszy raz wystąpił w nim na ulicy, przechodnie reagowali z przerażeniem, a on za ten wybryk musiał zapłacić grzywnę. Cylindry stały sie modne dopiero po 1820 roku. Dziś wkłada się go na specjalne okazje do najbardziej wytwornych strojów.

Fot. Austin Lane Crothers z cylindrem na głowie

Cylinder jest znakiem rozpoznawczym prezydenta Abrahama Lincolna, gitarzysty Guns n'Roses oraz Velvet Revolver - Slasha. Noszą go także członkowie awangardowej grupy muzycznej The Residents.

Szapoklak (z fr. chapeau claque) - cylinder o specjalnej konstrukcji, pozwalającej na złożenie go na płasko, używany przez mężczyzn na przełomie XIX i XX wieku jako element stroju balowego. Używany do dziś jako element munduru czeladnika kominiarskiego.

Fot. Szapoklak przed i po złożeniu.

Melonik - to sztywny kapelusz z małym rondem o trochę podwiniętej krawędzi i okrągłą, podwyższoną (kopulastą) główką. Najczęściej czarny. Powstał w połowie XIX wieku w najsłynniejszej i najstarszej (rok powstania 1676), istniejącej do dziś, londyńskiej pracowni kapeluszy Lock. Stworzono go dla Williama Coke'a, który dla swoich gajowych poszukiwał modelu dobrze trzymającego się na głowie podczas obchodu lasów (noszone wówczas cylindry były notorycznie strącane przez gałęzie). Podobno Coke testował go w pracowni, kilkakrotnie na nim stając (do dziś Lock wzmacnia swoje meloniki żywicą). Wczesna angielska nazwa melonika to coke, dziś billy coke lub billcock. Wymiennie używa się również określenia derby. W języku angielskim znany jest jednak przede wszystkim pod nazwą bowler (od nazwisk Thomasa i Williama - mistrzów, którzy go stworzyli w pracowni Locka), w języku niemieckim melone, francuskim chapeau melone i melonik po polsku - w nawiązaniu do jego zaokrąglonego kształtu. Do lat 60. był standardową częścią ubioru londyńskich bankierów i prawników.

Fot. Melonik

Nosił go w większości swoich filmów Charlie Chaplin (jak i wielu innych komików, prawdopodobnie z powodu nieco śmiesznego kształtu), a w serialu "Rewolwer i melonik" (angielski tytuł "The Avengers") aktor Patrick McNee. Profesor Filutek z obrazkowych historyjek drukowanych w "Przekroju" Zbigniewa Lengrena również występował w meloniku.

Fot. Tajemniczy meżczyzna w meloniku pojawia sie na wielu obrazach surrealisty Rene Mgritte'a.

Homburg - Przypomina klasyczną fedorę, ale dla odmiany jest to kapelusz formalny - sztywny (rondo jest lekko wywinięte do góry na całej długości), z nieco wyższą główką i szeroką wstążką. Pośrodku główki biegnie pionowe długie wgłębienie. W latach 20. i 30. w środowisku polityków i dyplomatów zastępował cylinder. Nosił go na przykład Winston Churchill. Model ten zawdzięczamy niemieckiemu kurortowi Bad Homburg, gdzie tradycyjnie produkowano ten typ kapeluszy. Stamtąd przywiózł go brytyjski król Edward VII - ten sam, któremu mężczyźni zawdzięczają wykończenie nogawek spodni mankietami i zwyczaj pozostawiania odpiętego ostatniego guzika marynarki i kamizelki. Homburg wykonywany jest, tak jak i fedora, z króliczej sierści lub wełnianego filcu.

Fot. Homburg

Jeszcze raz fedora - Nazwa odnosi się praktycznie do każdego kapelusza wykonanego z miękkiego filcu, którego rondo można podwinąć do góry lub opuścić na oczy. Główka kapelusza również nie jest sztywna, na jej środku znajduje się miękkie wgłębienie, tzw. łezka (lub wydłużona bruzda). Dekoracyjnym elementem jest wstążka ze spłaszczoną kokardką. Fedory pojawiają się w niezliczonych interpretacjach (szerokość ronda, wstążki, wysokość główki, długość i głębokość "nacięcia" pośrodku), proponowanych przez różnych producentów, i doczekały się wielu nazw - como, lido oraz najsłynniejszej borsalino. Fedory ze średniej półki cenowej wykonywane są głównie z wełnianego filcu, podczas gdy za najlepszy surowiec uchodzi spilśniona sierść dzikiego królika (niegdyś bobra) - kapelusz z niego wykonany jest wyjątkowo miękki i pięknie się układa. Ważne: fedora to miękki model kapelusza, nosi się go więc podczas nieformalnych okazji. Dobrze współgra z dziennym garniturem i płaszczem. Ciekawą odmianą fedory jest model porkpie - mniejszy, z płaską główką, noszony chętnie przez muzyków jazzowych i bluesowych (a niegdyś przez Bustera Keatona i Freda Astaire'a). Jest to model najbardziej casualowy, dlatego nie wypada założyć go do garnituru. Inna odmiana fedory ma bardziej stożkową główkę - zwężającą się delikatnie od podstawy ku górze. Czasem fedora zwana jest wymiennie borsalino, od nazwiska włoskiego producenta. Niektórzy utrzymują, że ten właśnie model najczęściej pojawiał się w filmach gangsterskich (nasunięty na czoło), w związku z czym należy wyróżnić borsalino wśród innych kapeluszy typu fedora. Kapelusz ten stał się bardzo sławny i popularny w latach 70., kiedy w filmie pod tytułem "Borsalino" nosili go Jean-Paul Belmondo i Alain Delon.

Fot. Fedora

Trilby - to miękki, filcowy, nieformalny kapelusz. W odróżnieniu od fedory ma wąskie rondo, które z tyłu jest bardziej odwinięte. Inną cechą charakterystyczną kapelusza jest głęboka bruzda biegnąca przez jego główkę. Zdobi go najczęściej wąska wstążka i mała kokardka po lewej stronie. Kapelusz jest tak miękki, że podczas polowań po zrolowaniu można go włożyć do kieszeni, a po wyjęciu i ponownym nałożeniu na głowę nie traci fasonu. Brązowa wersja trilby to symbol bractwa jeździeckiego w Anglii. Widuje się w nim również Brada Pitta, Justina Timberlake'a, Pete'a Doherty'ego, Johnny'ego Deppa. Może być wykonany tradycyjnie z filcowanej króliczej sierści, ale także z wełny i tweedu. Z upodobania do takich tweedowych kapelusików znany jest Woody Allen, pasują idealnie do mniej formalnego, brytyjskiego stylu - tweedowej marynarki lub trencza. Nazwa trilby pochodzi od sztuki z 1894 r. pod tym tytułem. W wieku XX kapelusze te uchodziły za bardzo stylowe, chętnie nosili je muzycy soulowi i jazzowi. Brązowy trilby tradycyjnie zakłada się w Anglii podczas polowań (do tweedowego garnituru oraz kaloszy).

Fot. Trilby

Jego tyrolska odmiana wykonana jest z zielonego filcu, ma wysoką główkę i wąziutkie rondo, a główna ozdoba to sznureczek (zamiast wstążki) oraz piórko. W jego tańszych wersjach na całym świecie obchodzi się piwne święto Oktoberfest.

Fot. Tyrolski kapelusik z filcu.

Źródła: wikipedia